Rolniczy handel detaliczny to forma sprzedaży żywności wyprodukowanej lub przetworzonej w gospodarstwie rolnym bezpośrednio konsumentowi końcowemu. Podstawę prawną stanowi ustawa z 16 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia sprzedaży żywności przez rolników oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 16 grudnia 2016 r.
Kto może prowadzić RHD
Rolniczy handel detaliczny może prowadzić wyłącznie rolnik – osoba fizyczna będąca właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego w rozumieniu ustawy o podatku rolnym. Warunek podstawowy: produkty sprzedawane w ramach RHD muszą pochodzić w całości lub w znacznej części z własnego gospodarstwa. Przetwarzanie produktów w RHD odbywa się w miejscu zamieszkania rolnika lub w zakładzie spełniającym wymagania sanitarne.
Limity przychodów
Przychody z RHD korzystają ze zwolnienia z podatku dochodowego do kwoty 40 000 zł rocznie. Powyżej tej kwoty dochody opodatkowane są stawką ryczałtową 2%. Rolnik nie musi rejestrować działalności gospodarczej ani odprowadzać składek ZUS z tytułu RHD.
Ważny niuans: limity te dotyczą wyłącznie sprzedaży konsumentom końcowym. Sprzedaż do sklepów, restauracji lub na targowiska hurtowe podlega innym przepisom (np. dostawa bezpośrednia lub działalność marginalna, lokalna i ograniczona – MLO).
Co można sprzedawać
Przepisy dopuszczają w RHD szeroką gamę produktów – zarówno nieprzetworzone, jak i przetworzone:
- Warzywa i owoce – świeże, suszone, mrożone, kiszące się.
- Zboża, mąki, kasze, makarony własnej produkcji.
- Miód i inne produkty pszczele.
- Jaja konsumpcyjne (do 350 sztuk tygodniowo na konsumenta końcowego).
- Mleko surowe i przetwory mleczne (np. twaróg, ser biały) – pod warunkiem spełnienia wymogów weterynaryjnych.
- Mięso i przetwory mięsne z własnego chowu – wymagania są tu najbardziej rygorystyczne i obejmują nadzór PIWet.
- Ryby – wyłącznie ze stawów własnych.
Gdzie można sprzedawać
Rolnik prowadzący RHD może sprzedawać produkty:
- Na targowiskach – wyłącznie w miejscowości, w której ma siedzibę gospodarstwo, lub w sąsiednich powiatach (zasada „miejscowej sprzedaży").
- Z własnej posesji lub przy drodze dojazdowej do gospodarstwa.
- Z pojazdu (tzw. obwoźna sprzedaż) – pod warunkiem wcześniejszego zgłoszenia trasy do Sanepidu.
Sprzedaż przez internet z dostawą do klienta jest dopuszczalna, jeśli produkty nie wymagają łańcucha chłodniczego lub rolnik posiada odpowiednie warunki transportu zatwierdzone przez inspekcję sanitarną.
Obowiązki rejestracyjne
Przed rozpoczęciem RHD rolnik musi złożyć wniosek o wpis do rejestru zakładów prowadzącego Główny Inspektor Sanitarny lub Główny Lekarz Weterynarii – w zależności od rodzaju sprzedawanych produktów. Rejestracja jest bezpłatna. Termin złożenia wniosku: co najmniej 14 dni przed planowanym rozpoczęciem działalności.
Wpis do rejestru zakładów RHD można sprawdzić w publicznej bazie dostępnej na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego (gis.gov.pl) lub Inspekcji Weterynaryjnej (wetgiw.gov.pl).
Czy rolnik musi wystawiać paragon
Rolnicy prowadzący RHD są zwolnieni z obowiązku posiadania kasy fiskalnej, pod warunkiem że roczne przychody z tej działalności nie przekraczają 20 000 zł. Powyżej tej kwoty konieczne jest zainstalowanie kasy rejestrującej. Niezależnie od progu, na żądanie kupującego rolnik ma obowiązek wystawić rachunek lub dowód sprzedaży.
Jak kupujący może sprawdzić legalność sprzedaży
Każdy rolnik prowadzący RHD powinien posiadać:
- Zaświadczenie o wpisie do rejestru zakładów – na żądanie może je okazać kupującemu.
- Tabliczkę lub etykietę z nazwiskiem lub nazwą gospodarstwa i adresem.
- Przy produktach przetworzonych (np. dżemach, przetworach mlecznych) – oznakowanie produktu zgodne z rozporządzeniem 1169/2011 (skład, data minimalnej trwałości).
Zaktualizowano: 7 maja 2025 | Źródła: Ustawa z 16.11.2016 r. o ułatwieniu sprzedaży żywności przez rolników, Rozporządzenie MRiRW z 16.12.2016 r., Główny Inspektorat Sanitarny (gis.gov.pl)